فرارو- دکتر محمدجواد ناطق‌پور؛ از اساتید جامعه‌شناسی است که در وبلاگ آرمانشهر می‌نویسد. وی در یادداشت اخیر خود با عنوان ناکارآمدی سازمانها و نهادها؛چه کسی پاسخگو است؟! به نقد واکنش مسئولان در قبال سانحه‌های هوایی پرداخته است:

حادثه آتش گرفتن هواپیمای توپولوف متعلق به شرکت هواپیمایی تابان در فرودگاه شهید هاشمی نژاد مشهد که به عبارتی هفتمین حادثه هوایی در سال جاری است، نه تنها یکی از بالاترین رکورد سوانح هوایی را در جهان به ایران اختصاص داده است، بلکه در کنار سایر حوادث اعم از خروج قطار از ریل و یا تصادفات جاده ای، بیانگر ناامنی شدید در حوزه حمل و نقل در کشور تلقی می شود که خود یکی از موانع جدی توسعه و بیان ضرورت توجه بیشتر به این بخش از خدمات عمومی در کشور است.

مطابق آمار سازمان جهانی هواپیمایی( ایکائو) 23 درصد قربانیان حوادث هوایی در چند سال اخیر یعنی بیش از یک پنجم تلفات حوادث هوایی، جان خود را در سوانح شرکت های هوایی ایرانی از دست داده اند. این در حالی است که سهم شرکت های هواپیمایی ایران از حمل و نقل هوایی جهان، حتی به یک درصد نیز نمی رسد.[1] نابسامانی در مدیریت حمل و نقل هوایی آنچنان است که از مجموع 32 سانحه هوایی پس از انقلاب 13 مورد آن در چهارسال دولت نهم رخ داده است. بر اساس گزارش های موجود، طی سی سال پس از انقلاب اسلامی، ایران رکورددار سوانح هوایی بوده است.[2] سوانح هوایی از جمله سانحه اخیر در شرایطی رخ می دهد که دکتر بهبهانی وزير راه و ترابري مدتی پیش اظهار داشت: "به مردم اطمينان مي دهم حمل و نقل هوايي کشور شرايط کاملا ايمني دارد." و اینکه "سيستم ايمني حمل و نقل هوايي ايران از ايمن‌ترين سيستم ها در جهان است"![3]

متاسفانه هربار پس از هر حادثه تاسف بار ده ها توجیه برای پنهان کردن شکست و ناتوانی در ارائه خدمات به مردم توسط مدیران مطرح می شود که هیچیک از آنها نه تنها راه گشا و حلال مشکلات موجود نبوده و نیستند، بلکه، بار دیگر این پرسش مهم را مطرح می کند که "چه کسانی در این کشور مسئول امنیت و آسایش مردم هستند؟" این نکته را هم می دانیم که سوانح هوایی در تمام جهان رخ می دهد، اما نه هفت بار در کمتر از یک سال! و نیز حوادث رانندگی درتمام جهان وجود دارد، ولی نه با قریب سی هزار کشته در سال! و بسیاری موارد دیگر!

یادم نمی رود چندسال پیش یکی از اساتید دانشگاه اسلو در تهران بود. شب هنگام با یکی از دوستان به نزد وی رفتیم تا شام را در رستورانی با هم صرف کنیم. وقتی که استاد مربوطه از محل استراحت خود که بالاتر از میدان قدس که خوابگاه یا مهمانسرای یکی از دانشگاه هاست، خارج شد و در فضای تاریک مقابل محل استراحت به سمت ما آمد تا باهم برویم٬ غافل از اینکه جوی آبی که درمقابل ساختمان است پل ندارد و در تاریکی هم قابل رویت نیست٬ پای خود را روی این جوی گذاشت و تمام قد درون جوی نیمه آب و لجن سقوط کرد. ناگزیر مدتی طول کشید تا حمام کند و لباسهای خود را تغییر دهد و نیز خراش های دست و پای خود را پانسمان کند. وقتی که برای بار دوم آمد٬ با احتیاط تمام از جوی بی حفاظ عبور کرد و به سمت رستوران رفتیم. ما که از این وضعیت ناراحت شده بودیم، در اثنای مسیر از وی پرسیدیم اگر چنین حادثه ای در نروژ رخ داده بود، چه اتفاقی می افتاد؟ وی با خونسردی گفت حداقل اتفاقی که می افتاد این بود که مطبوعات کاری می کردند که مسئول مربوطه حتی اگر استعفا هم ندهد، پاسخگو بوده و رسما عذرخواهی کند! تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل!

سانحه اخیر اولین حادثه هوایی نبوده است٬ ولی آرزو می کنیم که آخرین آنها باشد. هرچند متاسفانه براساس سوابق و قراین موجود می توان حدس زد که آخرین آنها هم نخواهد بود. اگرچه این بار به لطف خدا کسی در این سانحه کشته نشد، ولی، باید اقداماتی صورت گیرد که تلفات ناشی از امور راه و ترابری در کشور به شدت کاهش یافته و به پایین ترین حد برسد. اما، نکته مهم این است که چه کسانی پاسخگوی این حوادث هستند؟ کمپانی های روسی و اوکراینی یا مدیران وطنی که این کمپانی ها را از بحران مالی نجات می دهند؟ چه کسانی در برابر چنین اتفاقاتی از مردم عذرخواهی خواهند کرد؟ چه کسانی امنیت مردم را تضمین خواهند کرد؟ چه کسانی رفاه و آرامش را به مردم ارزانی خواهند داشت؟ چه کسانی به یکی از صدها وعده هاشان به مردم عمل خواهند کرد؟ چه کسانی آسایش مردم را بر هر پروژه دیگری ترجیح خواهند داد؟ چه کسانی جامعه را به توسعه و پیشرفت خواهند رساند؟ البته نه آن پیشرفتی که قطارش نه ترمز دارد و نه دنده عقب![4] زیرا، از پیش معلوم بود که چنین قطاری هرچه بیشتر سرعت بگیرد، بحران و تلفاتش بیش از آن خواهد بود که تا کنون ایجاد شده است!

[1] - سایت جهان نیوز، دوشنبه ۵ بهمن ۱۳۸۸ ساعت ۰۹:۵۰ http://www.jahannews.com/vdcfx0d1.w6d0magiiw.html برای اطلاع بیشتر از آمار و گزارش های سوانح هوایی درکشور به این سایت نیز مراجعه فرمایید http://r.iribnews.ir/UserFiles/File/ejtemaei/S.164.pdf همچنین برای مطالعه آمار سوانح هوایی در دوران دولت نهم به این سایت مراجعه فرمایید http://www.kazeroun.ir/view/fullStory/newsid=17988 همچنین: مقاله سوانح هوایی ایران و جهان از نگاه آمار، صفحه 5 و4، (نسخه پی دی اف) در سایت http://r.iribnews.ir/UserFiles/File/ejtemaei/S.164.pdf

[2] - منبع: مقاله "افزایش رو به رشد سوانح هوایی و زمینی، ضعف مدیریت یا نقص فنی؟" http://www.rahesabz.net/story/4291/

[3] - منبع http://vartandav.blogspot.com/2009/08/blog-post_2408.html به نقل از سایت ایسنا، همچنین: http://www.econews.ir/fa/NewsContent-id_108431.aspx

[4] - رئیس دولت در سخنانی اظهار داشته اند که "قطار پیشرفت ملت ایران نه ترمز دارد ونه دنده عقب واین حرکت با شتاب هر چه بیشتر رو به جلو ادامه دارد". منبع: تابناک، كدخبر: ۴۴۱۹۰ تاريخ انتشار: ۳۰ فروردين ۱۳۸۸، http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=44190